Wie vandaag een gemiddeld kantoor binnenloopt, merkt het meteen: het klassieke pak is er nog, maar het heeft gezelschap gekregen. Sneakers, jeans en zelfs de hoodie zijn geen uitzondering meer. De vraag is dan ook niet langer wat de dresscode is, maar of die überhaupt nog bestaat. De klederdracht op kantoor is de afgelopen jaren namelijk fundamenteel veranderd. En dat heeft minder met mode te maken dan met hoe we werken.
Comfort als nieuwe norm
Waar een pak en stropdas ooit vanzelfsprekend waren, is die standaard inmiddels behoorlijk verschoven. Volgens berichtgeving van de NOS is formele kleding op kantoor sinds de coronaperiode steeds minder dominant geworden. Zelfs in traditioneel formele sectoren, zoals de financiële wereld, zie je vaker informelere outfits terug op de werkvloer. Die verandering komt niet uit het niets. Tijdens en na de coronacrisis bleef thuiswerken voor veel mensen de norm of in ieder geval een vast onderdeel van de werkweek, blijkt uit cijfers van het CBS. En met die verschuiving veranderde ook de dagelijkse realiteit van werk: minder fysieke meetings, meer digitale calls en een werkomgeving waarin comfort ineens een stuk belangrijker werd.
Wie jarenlang thuis heeft gewerkt in comfortabele kleding, stapt niet zomaar weer elke dag in een strak pak. Dat voelt al snel overdreven of simpelweg niet meer passend bij hoe het werk tegenwoordig wordt ingericht.
De invloed van hybride werken
De opkomst van hybride werken heeft die ontwikkeling verder versneld. Kleding moet tegenwoordig meerdere rollen tegelijk vervullen. Je outfit moet geschikt zijn voor een videocall, comfortabel genoeg voor een dag thuis en tegelijkertijd representatief wanneer je op kantoor bent. Die combinatie zorgt voor een subtiele maar duidelijke verschuiving: de grens tussen formeel en informeel vervaagt. In plaats van vaste regels ontstaat er een soort middengebied waarin mensen zelf balanceren tussen professioneel en praktisch. Denk aan een blazer met sneakers, of een nette broek gecombineerd met een meer casual bovenstuk.
Volgens Harvard Business Review is dit geen tijdelijke trend, maar onderdeel van een bredere verandering in werkcultuur. Kleding wordt minder een symbool van hiërarchie en meer een verlengstuk van persoonlijke voorkeur en werkcontext. Met andere woorden: wat je draagt zegt nog steeds iets, maar het zegt iets anders dan vroeger.
Nieuwe regels zonder handleiding
Opvallend is dat de dresscode niet zozeer verdwenen is, maar diffuser is geworden. Waar vroeger duidelijke regels golden, zijn die nu vaak impliciet. Wat ‘kan’ verschilt per organisatie, per team en soms zelfs per dag.
Die flexibiliteit heeft voordelen. Het maakt werkplekken toegankelijker en minder formeel, en sluit beter aan bij hoe jongere generaties naar werk kijken. Tegelijkertijd zorgt het ook voor onzekerheid. Want zonder duidelijke kaders moet iedereen zelf inschatten wat passend is.
In de praktijk ontstaat daardoor een soort ongeschreven etiquette. Casual mag, maar niet slordig. Comfort is belangrijk, maar representativiteit blijft een factor, zeker wanneer er externe afspraken zijn. En misschien wel de belangrijkste regel: context bepaalt alles.
Het pak als bewuste keuze
Betekent dit dat het pak zijn rol volledig heeft verloren? Zeker niet. Maar de betekenis ervan is veranderd.
Waar formele kleding vroeger de standaard was, is het nu vaker een bewuste keuze. Het pak wordt ingezet op momenten waarop je nét wat meer autoriteit of professionaliteit wilt uitstralen, zoals bij klantgesprekken of belangrijke presentaties. Daarmee is het niet verdwenen, maar eerder strategischer geworden.
Dat maakt de huidige situatie interessant: de vrijheid is groter, maar daarmee ook de verantwoordelijkheid om de juiste balans te vinden.
Wat zegt dit over de toekomst van werk?
De veranderende klederdracht is eigenlijk een symptoom van iets groters. Werk is minder hiërarchisch geworden, flexibeler ingericht en persoonlijker ingevuld. En dat zie je terug in wat mensen dragen. De tijd van één uniforme dresscode lijkt daarmee voorbij. In plaats daarvan ontstaat een dynamisch speelveld waarin cultuur, context en persoonlijke voorkeur samen bepalen wat passend is. Of, iets minder theoretisch: sneakers zijn tegenwoordig prima.
Maar het blijft handig om nog ergens een jasje in de kast te hebben hangen.
