Waarom staat toegankelijkheid nu in de spotlight?
Vanaf 28 juni 2025 treden er in heel Europa strengere regels in werking als onderdeel van de European Accessibility Act (EAA). Deze wetgeving verplicht bedrijven om hun digitale producten en diensten—zoals websites, mobiele apps, digitale platforms en zelfbedieningsterminals—volledig toegankelijk te maken voor mensen met een beperking. Het doel is helder: iedereen moet volwaardig kunnen deelnemen aan het digitale leven, ongeacht eventuele beperkingen. In Nederland zal de uitvoering van deze wet verstrekkende gevolgen hebben voor de manier waarop bedrijven hun digitale infrastructuur ontwerpen en beheren.
Wat verandert er precies?
Een belangrijk onderdeel van de wet is wie er precies onder valt. De verplichting geldt voor e‑handelsdiensten die gericht zijn op consumenten, zoals webshops, bankomgevingen, vervoersapps en boekingssystemen. Bedrijven met meer dan 10 medewerkers of een jaaromzet boven de €2 miljoen vallen standaard binnen de reikwijdte van de EAA. Kleinere ondernemingen zijn grotendeels uitgezonderd, tenzij ze onderdeel zijn van een grotere structuur of essentiële publieke functies vervullen.
Om te toetsen of een digitale dienst aan de wet voldoet, zijn duidelijke standaarden vastgelegd. De belangrijkste daarvan is de WCAG 2.1 AA-norm, die eisen stelt aan hoe waarneembaar, bedienbaar, begrijpelijk en robuust een digitale omgeving moet zijn. Deze wordt aangevuld door de geharmoniseerde Europese norm EN 301 549, die ook technische specificaties voor ICT-systemen bevat. Binnenkort wordt een vernieuwde versie van deze norm verwacht (v4.1.1), waarin onder meer WCAG 2.2 is opgenomen en aanvullende functies zoals ondersteuning voor realtime tekst worden toegevoegd.
De implementatie van de wet verloopt gefaseerd. Vanaf 28 juni 2025 moeten alle nieuwe digitale diensten aan de regelgeving voldoen. Bestaande producten en systemen krijgen iets langer de tijd: tot 28 juni 2030 moeten zij aangepast of uitgefaseerd zijn. Voor zelfbedieningsapparaten, zoals pinautomaten of kaartautomaten, geldt zelfs een overgangsperiode tot 2045. Dat geeft bedrijven de ruimte om te investeren in structurele oplossingen zonder direct alles te moeten vervangen.
Toezicht en handhaving
In Nederland delen meerdere toezichthouders de verantwoordelijkheid:
- ACM houdt toezicht op e-commerce en apps, en kan boetes opleggen tot €900.000 of 1–10 % van de jaaromzet
- AFM ziet toe op toegankelijkheid binnen de financiële sector
- Ook ILT (vervoer) en CvdM (media) hebben handhavingsbevoegdheden
Wat moeten bedrijven doen?
Voor organisaties die onder de EAA vallen, is het zaak om zo snel mogelijk in actie te komen. Het begint met een grondige inventarisatie van de digitale platforms: welke websites, applicaties of terminals zijn relevant en voldoen mogelijk nog niet aan de gestelde normen? Vervolgens is een uitgebreide audit noodzakelijk. Dit gebeurt idealiter aan de hand van de EN 301 549-richtlijn, waarbij zowel geautomatiseerde tools als menselijke gebruikers betrokken zijn om de gebruikservaring volledig te kunnen beoordelen.
Een verplichte vervolgstap is het opstellen van een toegankelijkheidsverklaring. Hierin moet duidelijk staan in hoeverre de digitale dienst toegankelijk is, welke tekortkomingen er eventueel nog zijn, en op welke manier gebruikers feedback kunnen geven of contact kunnen opnemen. Daarna is het belangrijk om prioriteiten te stellen voor aanpassing: functies die essentieel zijn voor gebruiksgemak of voor kwetsbare gebruikersgroepen verdienen directe aandacht. Tot slot moet toegankelijkheid een doorlopend proces worden. Regelmatige audits, monitoring en het trainen van medewerkers zorgen ervoor dat het niveau op peil blijft en meegroeit met technologische en wettelijke ontwikkelingen.
Praktische voordelen van EAA-compliance
- Inclusiviteit vergroot maatschappelijke participatie – zo worden meer dan 5 miljoen Nederlanders bereikt
- Consistente EU-regelgeving maakt toegang tot buitenlandse markten eenvoudiger en bevordert digitale gelijkheid
- Reputatie en risicobeperking – bedrijven vermijden boetes, negatieve publiciteit en verlies van toegang tot markten
De European Accessibility Act markeert een kantelpunt in de digitale samenleving. Niet langer wordt toegankelijkheid gezien als een technische uitdaging of extra verplichting, maar als een kernwaarde die bijdraagt aan gelijke kansen en inclusie. Organisaties die nu investeren in toegankelijke websites en apps, voldoen niet alleen aan toekomstige wetgeving, maar versterken hun merk, vergroten hun bereik en dragen bij aan een eerlijkere digitale wereld.
